X
تبلیغات

طراحی سایت

قالب وبلاگ

میانکاوک

طراحی سایت


میانکاوک
 
سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی اقتصادی و ورزشی
نوشته شده در تاريخ شنبه 12 دی1388 توسط عبدالقادرهویدا

ملخ ها Orthoptera : Acrididae

ملخ ها دارائی انواع زیاد بوده ، ودرمناطقیکه مقدارباران سالانه طوراوسط از 4-12 ملی متر باشد خیلی ها زیاد شده ، وخسارت سنگین را بارمی آورد . ملخها  بالای اکثرنباتات زندگی کرده وعلاوه برگندم ونباتات مشابه ، جواری ، رشقه ، شبدر، لوبیا ، پخته ، وتقریبا نباتات اهلی ووحشی را مورد حمله قرارمیدهند. گرچه تغذیه ملخها اصلا موجب ازبین رفتن برگها وتخریب نبات میشود ولی خساره آنها ازطریق دیگرنیزمحسوس است مثلا موقع تغذیه ازساقه ، خوشه گندم ، ونباتات مشابه را ازبین میبرد وموقع تغذیه ازدانه های رسیده ، دانه هارا شدیدا تخریب می نماید . تغذیه ملخ ها ازریشه خوشه جواری عمل القاح را  اخلال نموده وخوشه تولید نمی شود . چون ملخ ها گل نبات را ترجیح میدهند وخساره سنگین را روی علوفه وسبزیها که غرض تخم کشت گردد ، موجب میشود .علاوه برآن ، ملخ ها بعضی امراض  را نیزبه نبات نقل میدهند واکثرا شامل امراض ویروسی وبکتریائی میباشد.

خساره ملخ ها درعلفچرها شامل تخریب گیاهان  بوده  واگرجمعیت شان زیاد باشد علف ها را بطورکلی تلف نموده وسطح خاک را برهنه وآماده تخریب توسط آب وباد می نماید . جمعیت کم این حشرات نباتات تخمی را ازبین برده واز ارزش علفچرها می کاهد . بعضی ازملخ ها طوردسته جمعی زندگی کرده وازیک نقطه به نقطه دیگر مهاجرت می نماید ومهترین آنها درافغانستان ملخ مراکشی   Dociostaurus   moraccomus           ملخ ایتالوی    Calliptamus italicusملخ صحرائی یا دریا ئی Schistocerca gregrariaملخ آسیائی     Melanopus differentialis می باشد . ملخ ها ی صحرائی ومراکشی فوق العاده خطرناک بوده ولی خساره ملخ ایتالوی به مراتب کمتر است . دسته های کوچک ملخ آسیائی ندرتا وارد کشورمیشود ولی ملخهای مهاجردرهرچند سال یکمرتبه طغیان نموده وجمعیت عظیم آنها وارد کشورمیشود ..مشکل این نوع ملخ ها دراثرهمکاری دسته جمعی ممالک همجواروانجمن های مبارزه با ملخ حل گردیده وآنقدرمهم نمی باشد .

مشخصات :  چون ملخ ها تقریبا دارائی خواص مشابه بوده وهمه کس با آنها آشنائی دارد لذا ازبحث مفصل راجع به هرنوع ان صرف نظرمیشود وبصورت عموم راجع به آنها صحبت میشود . ملخ ها طورعموم درخاک بقسم دسته جمعی تخم گذاری می نماید . ماده چسپناکی که موقع تخم گذاری ترشح میشود تخم هارا باهم یکجا محکم نموده وپارچه های خاک رانیزدورتخم هامی پیچانند . تخم هارا داخل ساختمان کوچک کیسه مانند که نیچه نامیده میشود قرارمیگرد ، نیچه انواع مختلفه ازنگاه جسامت وشکل متفاوت بوده ودارائی تعدادی مختلف تخم میباشد  بطورعموم نیچه تقریبا 25 ملی مترطویل ودارائی 20-120 عدد تخم های باریک میباشد .

نوزاد یا مچک شباهت زیاد به حشره کامل داشته وطرزتغذیه آن نیزیکسان میباشد تنها فرق آن نداشتن بال ،جسامت کوچک ونداشتن قدرت تکثرمیباشد .

حشرات کامل انواع مختلفه ازنگاه جسامت ورنگ مختلف بوده وبرای تغذیه هرنوع ملخ ، برخی نباتات رانظربدیگرآن ترجیح میدهند . همچنان انواع مختلفه درخاکها وشرایط مختلفه تخم گذاری می نماید .

دوران حیات :  بطورعموم ملخهائیکه نباتات فصلی رامورد حمله قرارمیدهد بصورت تخم زمستان گذرانی می نماید . تخم ها ازیک تا چهارسانتی متر زیرخاک داخل نیچه قرارداده میشوند . هرملخ ماده درطول زندگی از8-25 عدد نیچه را که مملو ازتخم میباشد،  تولید می نماید . تخم گذاری معمولا درزمین های لامزروع ازقبیل کنارمزارع وکنارسرکها صورت میگرد . بعضی درمزارع شبدر،رشقه ، ودرزمین هائیکه ریشه نباتات باقیمانده نیزتخم گذاری می نماید . انواع محدود بقسم نوزادهای جوان یا حشره کامل موسم زمستان را سپری می نماید دربهاربه محض مساعدت شرایط اقلیمی تخم ها شروع به تفریخ نموده وتا اوایل تابستان ادامه میکند. نوزاد یا مچک ها ازگیاهان سبزدورواطراف تغذیه نموده وپنج یا شش مرتبه  پوست اندازی می نماید . بعد از40-60 روز به حشره کامل تبدیل شده واین مرحله اکثرا دراواسط تابستان ، واوایل خزان ظاهرمیشود . بعد ازجفت گیری وگذشتاندن زمان قبل ازتخم گذاری ،ملخ ماده اولین کتله تخم هارا درخاک قرارمیدهد . تعداد تخم ونیچه نظربه نوع ملخ متغیربوده ومعمولا درانواع که تعداد تخم درفی نیچه کم باشد تعداد نیچه زیاد میباشد . تحت شرایط عادی حشره ماده ایکه دیرزنده ماند تا 200 عدد تخم می گذارد . تکامل ملخ ها تدریجی بوده وسالانه معمولا یکمرتبه تولید نسل می نماید .

  جمعیت ملخها چه درحالت نوزادی وچه بشکل حشره کامل درحرکت بوده وازکنارمزارع داخل مزرعه وازیک مزرعه به مزرعه دیگر انتشارمی نماید . ملخ های مهاجردرپروازهای دسته جمعی مصافه تقریبا 575 میل را دریک موسم طی می نماید . توسط بال ملخ ها می توانند بسرعت ده میل فی ساعت یا زیاد ترحرکت کنند ولی حرکت به سمت باد سریعتر ازآن صورت میگرد . پرواز درروزهای صاف وآفتابی معمولا بین ساعات یا زده قبل ازظهر ویک بجه بعد ازظهر وقتیکه حرارت به 27 درجه سانتی گراد برسد ووزش باد خفیف با شد شروع میشود .همینکه آفتاب به غروب نزدیک گردد ملخ ها آهسته بزمین پائین آمده وبخوردن  وتخریب نباتات فصلیه وعلفچرها شروع  می کند درصورت مساعدت هوا آنها دوباره به پرواز درآمده ومهاجرت می نماید .

دشمنان طبیعی زیاد وجود دارد که ملخ ها را مورد حمله قرارمیدهد . زنبوربنام Sphecid wasps  ومگس بنام Robber flies  ازنوزاد ها  وحشرات کامل تغذیه می کنند درحالیکه لاروای مگس های بنام های Flesh  flies  ، Tachinid flies ، قسم پرازیت درداخل بدن درمراحل متذکره ملخ ها زندگی می نماید .مو شها ولارواهای مگس بنام Bee flies  وقانغوزک بنام Blister beetle  ازتخم تغذیه می نماید . لاروای زنبوربنام Scelie بقسم پرازیت درداخل تخم ملخ زندگی می نماید . حشرات شکاری وسایرطفیلی ها وبسیاری امراض نیزملخ ها را مورد حمله قرارمیدهد .

گرچه شکاریها وپرازیت ها درتقلیل جمعیت ملخ ها کمک می نماید وازهجوم مدهش آنها جلوگیری می کنند  ولی عقید ه برآنست که طغیان ملخها مربوط به فعالیت دشمنان طبیعی نبوده  بلکه مربوط به اقلیم مساعد وغذائی فراوان ،جنس بهتر درزمان مرحله نوزادی وحشره کامل می باشد .

مبارزه : روش بهترمبارزه با ملخ بکاربردن هردوطریق یعنی  زراعتی وکمیاوی میباشد . گرچه کشف حشره کش ها ی جدید ، حفاظه نباتات فصلی ، چراگاه ها وعلفچرها نظربه زمان پیش خیلی ها آسان ساخته ولی به هیچ وجه جای طرق زراعتی را که هنوزهم درکنترل ملخ دارد ، نمیگرد .

 طرق زراعتی که درکنترل ملخ مؤثرمیباشد عبارت انداز:

الف- تلف نمودن تخم ها توسط شخم زدن خزانی ، وبهاری .

ب – مجادله باملخ ها موقع که به نباتات حمله می کند .

درصورت  اول ناحیه که ملخ ها درانجا تخم گذاری می نمایند باید دیسک (Disk ) یا قلبه شود تا تخم ها ازخاک بیرون آمده وتحت تأثیری اقلیمی وحمله دشمنان طبیعی قرارگیرد . یا اینکه طوری شخم زده شود که خاک  به عمق 12-15 سانتی متر چپه شده وبعدا خوب فشرده شود . درینصورت تخم ها توسط خاک محکم پوشانیده شده  وعده محدود نوزاد ها می توانند به سطح زمین بیرون آید . درمزارع که تخم گذاری صورت گرفته باید دربهارقبل ازآنکه تخم ها تفریخ نماید طوری قلبه شود که تخم ها زیرخاک شده وتابستان زمین مذکوربوره گذاشته شود درینصورت نباتات میزبان ملخ ها ازقبیل گندم خودروی ، گیاهان هرزه تخریب شده وخاک سست باقی می ماند  وبرای تخم گذاری مساعد نمی باشد .طرزمؤثر دیگردرکنترل ملخ ها قلبه نمودن بهاری قبل یا بعد از تفریخ نوزاد ها می باشد درینصورت تمام گیاه هرزه وخودروی تخریب  ونوزاد ها قبل ازخروج ازساحه قلبه شده ازگرسنگی می میرند .

درسالهائیکه ملخ زیاد باشد اگروسعت گندم ونباتات مشابه حساس تقلیل داده شوده ودرعوض باجره نوع مقاوم کشت گردد مقدارخساره کم می شود.

زود کشت کردن گندم ، جو ِ وغیره دربهار به نبات موقع آنرامیدهد تا قبل ازتفریخ نوزاد ها ی ملخ رشد نموده وقوی گردد. نبات مسن نظربه نبات جوان خساره تغذیه ملخ را بیشترتحمل نموده ودهقان را وقت کافی جهت بدست آوردن وتطبیق مثبت حشره کش ها میدهد . صرف نظرازاین هرقدرکه دهقان یک نبات را وقترکشت وبهره برداری نماید به همان اندازه فرصت دخول وتخریب ملخها مهاجرکمترمیشود .

   درصورت هجوم ملخها دراکثر جاها استعمال طعمه زهری طرز مؤثر مبارزه میباشد .اکثرطعمه ها ازسبوس ،سموم قوی عضوی یا غیرعضوی ایکه ازطریق جهازهاضمه تأثیرنماید ، وآب یا روغن ساخته میشود .طعمه زهری رامی توان مقابل مچک ها وحشرات کامل استعمال نمود . مناطقیکه درآنجا تعداد عمده نوزادها ازتخم خارج گردیده اگرباحشره کش هائیکه تازه ترکیب شده است ادویه پاشی شود درمدت سه روزنود فیصد مچک ها تلف شده وعده زیادی آنهای که زنده مانده بعد ازچندی بزودی ازپا درآمده ومی میرند .

درمقابل حشرات کامل وقت ادویه پاشی باید دقیق سنجش شده تا قبل از ادویه پاشی تخم گذاری صورت نگیرد . ماده فعال حشره کش های ذیل را به مقداریکه سفارش می شود می توان طورمؤثر درفی جریب بکاربرد . ملتایون 168 گرام ، تاکسی فن 280 گرام  ،کاربرال 113-226 گرام ودایزینون 113-170کیلوگرام .

این محلول ها درجاهائیکه نبات فراوان باشد ازقبیل کنارسرکها ، نهرها ، مزارع علوفه ، وباغ ها ارزانتر دوامدارتروخیلی ها مؤثرترازطعمه های زهریه می باشد .

 

چرچرک ها   Orthotera :Gryllidae

     انواع مختلفه این حشره درسراسرمملکت موجود بوده وموجب یک اندازه خساره به گندم ، دیگرغلات ونباتات میشود. یک نوع  آن درخانه ها فروان بوده وازمواد مختلفه تغذیه می کند وگاهی هم به البسه بخصوص پارچه های ابریشمی نیزحمله می کند . نوع که درمزارع گندم زیاداست بنام چرچرک مزرعه       Gruyllus    desertus    pall یاد میشود وموجب خساره زیاد به گندم ونباتات مشابه ، بوته های جوان پنبه ، تخم رشقه ودیگرنباتات دانه دار ، توت زمینی وسبزیها بخصوص بادنجان رومی میشود.

مشخصات حشره:

     کامل دارایی رنگ سیاه وشاخک های طویل رشته مانند بوده ومثل ملخ جست وخیزمی نماید . آله تخمگذاری درحشرات ماده طویل وبرجسته میباشد . مچک تقریبا مشابه به حشره کامل میباشد ولی ازنگاه جسامت کوچک ،ُفاقد بال وقادربه تولید مثل نمی باشد .

دوران حیات :این حشره درمناطق سرد درمرحله تخم زمستان گذرانی نموده وسالانه یک نسل دارد ، ولی درمناطق گرم درطول سال فعال بوده وسالانه دویا سه مرتبه تولید مثل می نماید . درمناطق سرد بهارسال آینده که شرایط اقلیمی مساعد گردد تخم ها تفریخ نموده ونوزاد ها هشت تا دوازده مرتبه پوست اندازی می نماید . حشرات کامل دراواسط تابستان ظاهرشده وشروع به جفت گیری وتخم گذاری می نماید .تخم گذاری تا زمانیکه حشره کامل دراثرشدت سرما تلف شوددوام می نماید .

مبارزه :

     جلوگیری چرچرکها خیلی آسان بوده ومی توان مانند ملخ ها توسط طعمه های زهری ویاادویه پاشی آنها را ازبین برد . درخانه ها ادویه باید درنقاط سایه ایکه حشره به انجا پناه میبرد استعمال شود .

کفشک گندم

Eurygaster   integriceps  puton  (hemiptera:pentatomidae)

     این حشره درمناطق شمال کشور ، ننگرهار، کابل   وهرات موجود میباشد . حشره متذکره علاوه برافغانستان درترکیه ، ایران ،سوریه ، عراق ، پاکستان واتحاد شوروی نیزراپورداده شده است . کفشک گندم ازجمله نباتات فامل Gramineae  خساره سنگین به فصل گندم می رساند . چون جو زود ترپخته شده وبهره برداری میشود چنان خساره بزرگی را متحمل نمیشود . علاوه برنباتات فامل گرامینه انواع مختلف نباتات دیگرنیزمورد حمله این آفت قرارمیگرد.

دراوایل بهارحشره کامل ازساقه های نازک وآبدارنباتات جوان تغذیه می نماید ودرروزهای بعدی حشره کامل ونوزاد هردودانه هارا بخصوص درمرحله شیره مورد حمله قرارمیدهند . لکه های تغذیه شده روی ساقه باعث مرگ سلول های همجوارگردیده تمام ساقه را احاطه می نماید وسبب پژمردگی نبات میگردد . خساره وارده ازین ناحیه نه تنهی مربوط به تعداد کفشک هائیکه بالای نبات تغذیه می نماید میباشد ، بلکه وضع وچگونگی خود نبات نیزشرط مهم است . درمزارع للمی نبات آفت زده بطورکلی ازبین می رود زیرا نمیتواند دیگرجوانه تازه تولید نماید .این نوع خساره اکثرا نادیده گرفته میشود زیرا نباتات آفت زده بزودی چملک وتلف میشود درحالیکه این موضوع معمولا موجب خساره اضافه از25 فیصد محصول میگردد . ازجانب دیگر درمزارع گندم آبیاری شده جوانه ها درمراحل اولیه روی ساقه تشکیل شده وعاملیکه سبب تقلیل حاصل میشود عبارت ازتخریب ساقه اصلی نبات میباشد .

نوع دیگر خساره عبارت از تغذیه روی دانه است ، آفت مذکور دانه ها را سوراخ نموده ومحتویات یا شیره آنها را درمرحله ابتدائی رشد وتشکیل دانه می مکند تحت چنین شرایط  دوتاسه حشره می تواند تمام حاصل را درساحه یک مترمربع نابود نماید ، این نوع خساره بس مهم وقابل توجه است ، زیرا آفت سبب آن میشود که مزرعه سالم گندم ارزش بهره برداری را نمی داشته باشد .

با وجودیکه دانه رسیده وتاحدی سخت هم شود ، حشره متذکره می توانند پوست آنهارا سوراخ نموده وباکمک عملیه انزایم ها یک مقدارمواد غذائی را برای تغذیه خود خارج نماید .

نوع دیگر خساره موقعی صورت میگرد که هجوم آفت کم ، وزارع به آن اهمیت خاص قایل نشود . با آنکه  تعداد آفت محدود ولی موقع ورود درمزرعه گندم ازیکعده انزایم های بخصوص تغذیه می نمایند ودرنتیجه می توانند کفیت پخت آرد را طورقابل ملاحظه پائین آورند ولوکه مقدارناچیزدانه های آفت زده با مقدارزیاد دانه های سالم مخلوط گردد ، اثرزیان آورانزایم ها را میتوان طورواضح ملاحظه نمود . معمولا آردیکه ازگندم های آفت زده بدست می آید به تنهائی قابل پخت نبوده وباید با آردهای مرغوب وقوی مخلوط گردد.

تلفاتیکه آفت مذکور باعث میشود گرچه نظربه محیط وموسم طورقابل ملاحظه متفاوت است ولی اندکی کمتراز 25% محصول را تشکیل میدهد . درصورت هجوم شدید ووخیم آفت فوق الذکرمیتواند دریک ساحه وسیع باعث خساره کلی فصل گردد.

مشخصات :

     حشره کامل دارائی بدن بیضوی شکل وطول 11-12 ملی متر میباشد . صفحه پشت بدن محدب شکل وتوسط سینه اولی که خیلی ها طویل میباشد پوشانیده شده ،سرحشره مثلث شکل ودروسط آن جری باریک که تا انتهائی سرادامه دارد دیده میشود . رنگ حشره متغیرواززرد وخاکستری تا سیاه تغیر می کند.

 دوران حیات :

     این آفت حشره مهاجربوده وسالانه دارائی یک نسل میباشد دراوایل بهارطورمعمول تقریبا اوایل ثورحشرات کامل بعد ازتکمیل دوره استراحت ازخاک برآمده واززمستانی گذرانی به وادی های نزدیک پروازنمایند . موقع پروازمی توانند فاصله بین 24-32 کیلومتر را طی نمایند. هنگام مهاجرت اولا قسم انفرادی ولی دراسرع وقت طوردسته های بزرگ حرکت میکنند  بعدازرسیدن به وادی ها بلافاصله شروع به تغذیه وجفتگیری می نماید . تخم گذاری ازاواخرثورتا اوایل جوزا ادامه نموده وهرحشره ماده تعداد60- 100 عدد تخم ویا اضافه ترازآنها تولید می نماید . تخم ها معمولا قسم دسته جمعی ازسه تاچهارقطارزیربرگها قرارداده میشود . حشره ماده عادتا روی برگها وساقه های  خیلی نزدیک به زمین نباتات میزبان ویا دیگرگیاهان هرزه تخمگذاری می نمایند . تخم ها بعداز 10-12 روزتفریخ شده ونوزاد های کوچک که دارای رنگ زرد مایل به سبزمیباشد اولا ازشیره برگهای جوان وبعدا ازشیره دانه های نرم تغذیه میکنند . هرقدرنوزاد ها رشد می کنند رنگ آنها تیره ترمیشوند وپس ازپنج مرتبه پوست اندازی که تقریبا یکماه طول میکشد ، بالغ میشود .

دراواسط ماه سرطان تقریبا تمام افراد نسل جدید بمرحله حشره کامل رسیده ودرشرایط حرارت 25 -30 درجه سانتی گراد زیاد فعال میباشد . عملیه تغذیه دراوایل صبح وبعدازظهرصورت میگرد . درهنگام گرمی روزحشرات متذکره روی زمین ویا داخل درزها استراحت می نمایند. قبل ازمرحله خوشه افراد آفت مذکورطورمساویانه روی نباتات میزبان وگیاهان هرزه همجوارتقسیم میباشند . معمولا گیاهان هرزه زودترپژمرده شده وتمام افراد این حشره بعدا به مزارع گندم وجو نقل مکان می نمایند.

بعد ازآنکه فصل درو گردید حشرات متذکره مدتی زیرتوده ها پناه برده تا آنکه برای دوره استراحت اماده مهاجرت بطرف کوه هاشوند ، مهاجرت جانب کوها هنگام اخیرماه سرطان واواسط ماه اسد صورت میگرد.

این موضوع هنوزنامعلوم وقابل بحث است که ایاحشرات متذکره بعد ازرسیدن به منطقه زمستان گذرانی بلافاصله داخل خاک شده وشروع به استراحت نمایند یا اینکه ماه های گرم را درکوه های بلند بحالت کرختی سپری نموده ودرموسم خزان به سطوح پائین نزول وشامل دوره استراحت میشوند . درین باره بعضی ها چنین گذارش داده اند که آفت مذکور همیشه به کوه ها مهاجرت نکرده ، بلکه می توانند دروادی ها نیز شامل دوره استراحت شوند ، بخصوص درنقاطیکه پناه گاه مساعد موجود باشد . دراکثرموارد دوره استراحت درکوه ها زیرخاک به عمق 5-7 سانتی مترنزدیک ریشه نباتات ازقبیل  Astragalus . Artemisia ، Acantholimon  صورت گیرد ولی بعضی ازانها این مرحله را زیرخاشاک درجنگل نیز سپری می نماید . دراوایل بهارسال آینده حشرات کامل اززیرخاک برآمده و واپس به وادی ها مهاجرت می کنند.

مبارزه :

     طرزفزیکی اصولا منحصر به نابودنمودن حشره درساحه زمستانی گذرانی میباشد ، طوریکه دروقت مناسب بوته های نباتات که زیر آن پناه برده اند سوزانیده شود . دربعضی ممالک به عقیده اینکه نبات Astragalus عامل عمده ایست که ریشه آن قسم پناه گاه توسط حشره بکارمیرود . سوزانیدن وازبیخ کندن نبات مذکورجزمهم عملیات مبارزه راتشکیل میداد . دربعضی مناطق مواد نفتی یا تیل خاک را دربیخ نبات مذکور به منظورازبین بردن آفت بکارمی بردند. قرارمعلوم این نوع عملیه چندان موثرنبوده بلکه اسیب این طریقه اضافه ترازمفاد آن میباشد.طرزاقتصادی وعملی مبارزه را جمع آوری حشرات  کامل از مزرعه ومنطقه زمستان گذرانی تشکیل میدهد . این عملیه توسط  دست ویا وسایل ماشینی صورت میگرد ودروقت ضرورت موثر وقابل استفاده می باشد . طرز موثر مبارزه درمقابل این آفت استفاده ازسموم حشره کش وپرازیت ها میباشد.

اختراعات اخیرنشان میدهدکه ماده فعال هریک ازسموم ارگینوفاسفورس وکاربومت ها به مقدار250 تا 600 گرام فی هکتار نتیجه اطمنان بخش میدهد . شرط مهم فعلا قیمت زیاد ادویه های حشره کش میباشد که نمی توان طوراقتصادی ازین دستوراستفاده نمود.

   درطبیعت چندین دشمن آفت مذکوررا مورد حمله قرارمیدهدازجمله پرازیت های نوع Asolcus sp. و Microphanurus  semistriatus   دراکثرمناطق فراوان وتخم آفت را مورد حمله قرارمیدهد ازین لحاظ درمبارزه با آفت طور موثر وموفقانه بکاربرده میشود. دربعضی مناطق تقریبا 50 فیصد تخم آفت درطبیعت مورد حمله پرازیت دومی قرارمیگرد اما قرارمعلوم آنقدرکافی نبوده که مقدارخساره را طوراطمنان بخش تقلیل دهد . البته می توان به سهولت این پرازیت را درازمایشگاه پرورش ودرموقع مناسب به مزرعه رها نمود . درتخنیک پرورش باید توجه خاص بکاربرده شود تاهنگام ضرورت تعداد کافی پرازیت موجود باشد . پرازیت مذکورزمستان را بقسم حشره کامل زیرپوست درختان میگذراند . برای سهولت کار موقعیت پرازیت باید تعداد کافی درختان دراطراف مزارع موجود باشد درغیرآن پرورش ورها نمودن عده زیادی پرازیت همه ساله ضروری خواهد بود .

  نوع دیگرخسک نباتی که بالای گندم ونباتات مشابه زیست می کنند ودراکثر نقاط کشورمشاهده شده نوع   Aelia  rostrata Boh.  میباشد . حشره کامل دارائی طول 11- 12 ملی متروسرمثلثی ونوکدارمیباشد .ورنگ عمومی بدن خیره ولی صفحه پشت ،سروسینه تیره وتقریبا سیاه است .

حشره کامل این خسک زمستان گذرانی نموده  وبهارسال آینده روی برگها ی خشک تخم گذاری می نماید . تخم ها بعد از5- 15 روز تفریخ شده ونوزاد ها پنج مرتبه پوست اندازی می نماید واین مرحله تقریبا  25 روز طول می کشد . نوزاد وحشره کامل هردو ازشیره دانه های تازه تغذیه نموده وباعث پوچ شدن آنها میشود خساره این حشره درافغانستان فعلا قابل اندیشه نمی باشد ، چون ازنگاه زندگی شباهت زیاد به کفشک گندم دارد می توان با استفاده ازعین طریق این حشره را جلوگیری نمود .

شپشک سبزغلات

Macrosiphum  granarium (kir)  (Homoptera: Aphididae  )

      این حشره درسراسر کشورموجود بوده ، ولی درهلمند ، کندهار ومناطق شمال جمعیت آن زیاد ودراثرحمله بالای گندم خساره سنگین را بارمی آورد . حشره مذکور دراثرممالک اروپائی ،امریکا وآسیا گزارش داده شده . درمزارع آفت زده گندم بعضی سالها خساره آفت به 25% میرسد . درمزارع گندم ونباتات مشابه درشروع حمله نباتات مرده درنقاط دایروی که چندین مترقطردارد دراخیر زمستان واوایل بهار ظاهرمیشود . بعدادراثرانتشار آفت نقاط متذکره بهم پیوسته ووسعت آن زیاد میشود . موقع تغذیه حشره متذکره سلیوارا که دارای مواد زهریه بوده به انساج ترزیق می نماید ،وباعث کم رنگی نبات وتخریب انساج میشود نقاطیکه مورد حمله آفت قرارمی گیرد درمرکزدارای نبات مرده ونصواری رنگ میباشد واطراف ّآنرا نباتات دارای رنگ زرد روشن احاطه مینماید . هنگام بهاروقتیکه شرایط اقلیمی مساعد گردید حشره به سرعت تکثر وانتشارنموده ودرنتیجه تمام محصول مزرعه را تلف مینماید حشره متذکره عامل انتقال امراض ویروسی نباتات نیز بوده که ازجمله مرض زردی قد کوتاه جو وموزائیک نیشکر را میتوان نام برد درباجره تغذیه آفت مذکور موجب تولید لکه های سرخ رنگ روی برگها میشود که به آسانی میتوان آنرا مشاهده نمود . حشره متذکره گندم ، جو ، یولاف وبسیاری نباتات اهلی ووحشی فامیل گندمی هارا مورد حمله قرارمیدهد .

مشخصات :

     این حشره دارای  رنگ سبز وبدن نرم بوده واکثرا درجمعیت حشرات بالدار وبی بال جنس ماده موجود بوده افراد فاقد بال دارای طول 2 ملی متر ورنگ سبز خیره بوده وشاخک ها طویل وسیاه رنگ ودردوجانب انتهای شکم دوساختمان باریک رشته مانند سیاه رنگ مشاهده میشود . افراد بالدار دارای عین جسامت ورنگ میباشد حاشیه های جانبی سینه دارای رنگ نصواری تاسیاه تیره میباشد . افراد نوبالدار وازنگاه رنگ شبیه افراد ماده ولی جسما خوردتر وتقریبا3/1 ملی متر طول دارد.

دوران حیات : 

       حشره متذکره اصلا درمرحله کامل یانوزاد زمستان گذرانی مینماید ولی یکعده محدود این موسم را درمرحله تخم سپری می نماید . بالای نباتات که خیلی ها قوی ، وبه سرعت رشد نموده اند ، بخصوص یولاف ،جودر یاگندم پیدا میشوند . افراد که زمستان گذرانی مینماید تماما جنس ماده وفاقد بال بوده ودربهار هنگام که شرایط اقلیمی مساعد گردید طور بکر زاشروع به تولید مثل مینماید . نوزاد های زنده که تولید میشوند شاید بعدا بالداریابی بال باشند . درشروع بهار نوزاد ها وحشرات مادری ازشیره برگها وساقه گندم ونباتات مشابه تغذیه مینماید وقتیکه خوشه شروع به انکشاف نماید یک تعداد شپشک ها دررآنجا جمع شده وموجب چملک شدن دانه های نوتشکیل میگردد . بعد ازخرمن نمودن گندم ونباتات مشابه حشره مذکور به نباتات اهلی ووحشی فامیل گندمی ها مهاجرت نموده وتابستان را سپری می نماید. درخزان بعد ازآنکه گندم زمستانی بذروسبزمیشود دوباره به مزارع برگشته یااینکه تعداد زیادی شان بالای نباتات دلخواه جمع میشوند . افراد نردرموسم خزان یااوایل زمستان ظاهر شده وباافراد ماده مادری جفت گیری مینماید . افراد ماده بعد ازجفتگیری روی نبات که تغذیه میکنند تخم گذاری می نماید . تعداد تخم طوری وسطی هشت عدد فی حشره گذارش داده شده . حرارت تقریبا 21تا29 درجه سانتی گراد برای تولید مثل شپشک متذکره مناسب بوده ،  ولی میتواند  درحرا رت بین 5/12 و35 درجه سانتی گراد نیزتکثرنماید . تحت حرارت مساعد نوزاد ها چارمرتبه تقریبا دریک هفته پوست اندازی نموده ودریک ماه سه تا چهارمرتبه تولید نسل مینماید . حشرات کامل روزانه سه تا چهارنوزاد را تولید نموده اما برخی گاه گاهی روزانه ده نوزاد را به وجود می آورد . طور معمول هرحشره ماده درطول 25 روزدوره تکثر تعداد 80 نوزاد تولید مینماید . دوره تکثر عده محدودی ماده ها طولانی تر ازمدت متذکره میباشد . تعداد زیاد افراد بالداروقتی به وجود می آید که نسل مادری به شرایط نامناسب کمی قلت غذا ، حرارت وطول روزروبروگردد . افراد بالدار توسط باد خیلی ها دور نقل داده شده وانتشارمینماید که درین موقع اکثریت آنها بدون شک ازبین رفته ولی عده محدود روی نبات میزبان مناسب پائین شده وبه تولید مثل ادامه میدهد . افراد ماده بکر زا دریک فصل تقریبا 25 مرتبه تولید نسل مینماید .

          شپشک مذکوردارای دشمنان طبیعی متعدد بوده وازجمله زنبور های کوچک پرازیتی  فالبینک ها ودیگر حشراتی که ازشپشک ها تغذیه مینماید ازازدیاد جمعیت آفت جلوگیری مینماید . متاسفانه پرازیت ها وحشرات شکاری برای جلوگیری ازخساره این آفت قناعت بخش نمیباشد زیراهنگام طغیان شپشک مذکور به سرعت تولید مثل نموده وخساره قبل ازآنکه دشمنان طبیعی طور مؤثر فعالیت نمایند رخ میدهد .

مبارزه :

      برای جلوگیری ازخساره این آفت طرق متعددۀزراعتی را میتوان به کاربرد که آنها عبارتند از:

  الف-  تخریب نباتات خودرو درموسم خزان وتابستان .

ب-  به کاربردن نباتات قوی وانواع مقاوم تادراثر حمله شپشک کمتر خساره مند شده ونظر به نبات ضعیف زیاد ترحاصل دهد .

ج-  عملیات زراعتی ازقبیل تهیه درست زمین ، کشت انواع مناسب وتخم خوب ، پارودادن درجاییکه ضرورت باشد تنظیم رطوبت کافی خاک وتناوب مناسب نباتات فصلی ، شپشک مذکور جو یولاف گندم را که درتناوب  به تعقیب باجره درموسم خزان کشت میشود شدیدا خساره مند می نماید درحالیکه اگرنباتات متذکره به تعقیب سایبین (soybean ) جواری یاگندم بذرگردد خساره شپشک خیلی ها کم خواهد بود تهیه مقدار زیاد نایتروجن برای گندم ونبات مشابه چه ازطریق استعمال کود کیمیاوی وچه ازطریق تناوب باحبوبات تعداد شپشک وخساره آنرا تقلیل میبخشد .

درصورتیکه عملیات زراعتی  ودشمنان طبیعی نتواند ازخساره آفت جلوگیری نماید دهاقین میتواند بااستعمال ازحشره کش ها طورموثرازآفت جلوگیری نمایند . برای نتیجه بهتردرشروع علایم خساره، باید حشره کش ها بکاربرده شود وزمان ان درمناطق گرم وسرد متغیراست . علایم خساره  طورمعمول درمناطق گرم دراوایل بهار ودرمناطق سرد دراوایل تابستان ظاهرمیشود . برای جلوگیری ازآفت مذکور حشره کش ها ازقبیل :  ملتاین ، فالیدون ،سیماتاین ، دیمتیون ، ومیتاسستاکس را میتوان به کاربرد . اگرماده فعاله ادویه فوق بمقدار 200 تا 500 گرام فی هکتارپودرپاشی  شود مؤثربوده وازحشره متذکره طورقناعت بخش جلوگیری می نماید .

     انواع دیگر شپشک ها که روی گندم ونبات مشابه گذارش داده شده عبارتند از:            sipha  agropyrella , Macrosiphum  avenae     noxius و       Guernavaca

 

بااستفاده ازطریقیکه قبلا ذکرشد ه میتوان ازخساره آنها جلوگیری نمود زیرا شپشک ها همه ازنگاه طرزتغذیه ،زندگی وخواص فزیولوژیکی باهم خیلی مشابه میباشند .

ترپس گندم

Haplothrips  tritici  kurjd   (thysanoptera : thripidae )

     این حشره کم وبیش دراکثر نقاط مملکت ما موجود بوده ولی طور فراوان درکابل ، هلمند ، پروان ، فراه ، وننگرهار شیوع دارد وموجب یک اندازه خساره میشود . نوزاد وحشره کامل هردوپندک ، گل وانساج برگ نبات میزبان را خراشیده وبعدا ازشیره خارج شده تغذیه مینماید خوشه های آفت زده کوتاه مانده وپیچیدگی ها شبه علایم شپشک زده گی درآنها مشاهده میشود . دانه ها کوچک وضعیف شده مقدار محصول کم میشود .

       مشخصات :

     حشره کامل خیلی کوچک ودارای طول کمتر از2 ملی متر است . رنگ بدن آن خرمائی تانصواری تیره بوده ومعمولا دوجوره بالهای باریک پرمانند دارد . نوزاد ها دراوایل زندگی دارای رنگ سرخ بوده وفقط حلقه اخیری بدن ، پاها وسرآنها سیاه رنگ است .

       دوران حیات :

      حشره کامل این آفت موسم زمستان را زیر علف های هرزه وبرگهای ریخته سپری نموده ودراواسط بهار شروع به تخم گذاری مینماید. حشرات ماده درانساج نباتات میزبان تخم گذاری مینماید  وتخم ها بعد ازچند روزتفریح میشود . نوزاد ها چند مرتبه پوست اندازی نموده ودرظرف تقریبا دوهفته یازیاد تر بالغ میشود تعداد نسل درسال مربوطه به درجه حرارت ودیگر عوامل اقلیمی میباشد .افراد ماده تخمهای القاح شده یاغیر القاح شده یاغیر القاح شده تولید مینماید ومعمولا ازتخم های غیر القاح شده حشرات نربه وجود می آید . نباتات گندم وجو که آماده خشک شدن شوند حشرات کامل روی علف هرزه متفرق شده وتابهارسال آینده باقی میمانند .

    مبارزه :

     خساره این آفت تاکنون قابل اندیشه نبوده وازنگاه اقتصادی ایجاب مبارزه کیمیاوی رانمی نماید . فقط درصورت شدت ازبین بردن علفهای هرزه مزارع مخصوصا نباتات فامیل گندمی ها توصیه میشود .

 

مـــــــــــــــــــــــــــــــــورلشــــــــــــــــــــــــــکری

Pseudaletia   unipuncta (Haw.)     (Lepidoptera: Noctuidae)

     قرارمعلوم حشره موصوفه بعد ازورود انواع گندم های اصلاح شده طورطغیانی دربعضی سالها شیوع مینماید .  دراکثر مزارع به مشاهده رسیده وخساره سنگین را روی نباتات میزبان خصوصا گندم ،جو ،جواری ویولاف وارد مینماید . حشره متذکره یکی ازجمله آفات مهمه ومخرب گندم وجواری درکابل ، لوگر ،کندهار ، هلمند ، فراه ، هرات ، ننگرهار ، پکتیا ، کندزواکثر مناطق شمال کشور گذارش داده شده است .

     تعداد این آفت فوق العاده متغیر بوده ، بعد ازطی مراحل زندگی وطی چندین سال باعث خساره زیاد میگردد ، اما معمولا دراوایل هرموسم ظاهر میشود . ظهور حشره متذکره دریک ساحه محدود نباتات مختلف را درناحیه چندین صد متر مربع خساره مند ونابود میسازد . حمله جمعیت زیاد آفت طوناگهانی ظاهرمیشود زیرا گروه بزرگی پروانه ها بعد ازپرواز یا انتشار توسط باد، شب درمزارع سبز غلات پائین شده وصدها تخم میگذارد . لارواها بعد ازخروج ازتخم تازمانیکه وضع مدهش را روی نباتات میزبان بارنیاورد دیده نمیشود . درصورت طغیان قبل ازآنکه دهقان به طرزمبارزه تصمیم گیرد تمام نبات مزرعه را بلعیده وحینیکه غذا به اتمام رسید شروع به مهاجرت می نماید معمولا دروقت هجوم مورها ازیک ناحیه به ناحیه دیگر ازاطراف مزرعه به خساره شروع وپیش میرود . مور ها درهنگام روز زیر کلوخ ها ،سنگها ویابرگهای وسطی نبات میزبان پناه میبرند . درساحه مصاب مورها راهدار سبز تیره که طولا دارای خطوط موازی سفید رنگ درجوانب ووسط پشت میباشد بنظرمیخورد .

   چون آفت مذکور نبات خانواده گندمی ها را برای تغذیه ترجیح میدهد لذا خساره سنگین به گندم ،جو ، جواری ،یولاف وارزن بارمی آورد . گاه گاه ازحبوبات ، پنبه ،رشقه وشبدر ، لبلبو وتنباکو تغذیه مینماید ولی درصورت فشار گرسنگی بسیاری ازعلفها ی هرزه ونباتات دیگر را نیز مورد حمله قرارمیدهد . درسالهای که آفت طغیان نماید خساره جبران ناپذیری را به غلات بارمی آورد .

   مشخصات :

       پروانه ماده دربند های نازک روی برگهایازیر برگ پوشها ی نباتات خانواده گندمی ها تخم گذاری مینماید . تخم ها کوچک ، کروی شکل ودارای رنگ سبزمایل به سفید میباشد . لارواهای جوان سبز خیره امالارواهای مسن زرد تانصواری مایل به سبز دارای خطوط آشکارا وطول تقریبا 30  تا50 ملی متر میباشد . پروانه ها نصواری کم رنگ تانصواری خاکی بوده وعرض پروانه ها بابالهای بازتقریبا به 30 ملی متر میرسد . درحصه وسطی هریک ازبالهای جلوی یک لکه سفید وخرد وجود دارد .

   دوران حیات :

     معمولا به صورت لارواهای جوان زمستان گذرانی مینماید ولی درمناطق گرم میتواند این موسم را طور حشره کامل ویا درمرحله شفیره بگذارند ودرصورت دومی پرواز آنها دراوایل بهار ازمناطق گرم به مناطق سرد صورت میگیرد . لارواهای کم رشد درموسم زمستان نزدیک بوته های انبوه زیرخاک ویا کثافات پناه میبرند . درآغازبهار فعال شده وشروع به تغذیه می کنند . دراوایل ثورمرحله لاروا تکمیل وبه عمق بسیارکم درزیرخاک شامل مرحله شفیره میشود . واین مرحله تقریبا 15 تا 20 روز طول میکشد . پروانه ها دراواخر ثور واواسط جوزا خارج میشود پروانه ها سریع پروازبوده ولی درهنگام روز مخفی باقیمانده وشب فعال میشود وجفتگیری معمولا هنگام شب صورت میگیرد . حشرات ماده قبل ازتخم گذاری مدت هفت تاده روز ازمواد شیرین مانند شتک ، گرده نباتی یامیوه پوسیده تغذیه مینماید تخم گذاری شب صورت گرفته وتخم هارا طوردسته جمعی روی نباتات میزبان مخصوصا غلات قرارمیدهند . هردسته دارای 25 تا134 عدد تخم بوده وتخم گذاری معمولا دربرگهای پیچ خورده یازیر برگپوشها صورت میگیرد . حشره ماده مدت تقریبا 17 روز عمرداشته وتعداد تقریبا 2000 تخم میگذارند .

بعد ازمدتی تقریبا شش تاده روز تخم ها تفریح ولارواهای کوچک فورا روی برگها شروع به تغذیه مینماید وتمام انساج بالائی را خورده ویک غشای شفاف را میگذارد . لارواهای مسن ازکنار برگها تغذیه نموده وتمام انساج را میبلعد . معمولا هنگام شب بعد ازغروب آفتاب تاروشنی صبح تغذیه مینماید ولی درروزهای ابرهم تغذیه میکنند . هنگام روز معمولا درنوک نباتات یازیر خاشاک پناه میبرند . لارواها شش مرتبه پوست اندازی نموده ومدت سه تاچهار هفته طول میکشد . لارواسن ششم ، مدت تقریبا هفت روز طول کشیده واضافه از80 فیصد تمام برگهارا که درطول مرحله لاروا تغذیه مینماید مصرف میشود . لارواهای بالغ درپیله نازک زیر کثافات یابه عمق 5 تا5/7 سانتی متر درخاک شامل مرحله شفیره میشوند . بعد ازتکمیل مرحله شفیره پروانه های نسل دوم بروز نموده وروی نباتات آبدار گندمی ها تخم گذاری مینماید . تخم ها تفریح شده ولارواها قبل ازشمول به موسم زمستان کمی رشد میکنند . تعداد لاروای نسل اخیر دراوایل اسد وسنبله خیلی زیاد میباشد .

   مبارزه :

     طریقه مؤثر واقتصادی عبارت از : کشف آفت درمراحل ابتدائی میباشد ودهاقین زیرک وباهوش همیشه ازمحصولات خویش جهت حفاظه آفات وامراض مراقبت می نماید . چون آفت مذکور هنگام روزمعمولا زیر کثافات ودرنوک ویا حصه وسطی نباتات پناه میبرند لذا علایمی ایکه بعد ازتغذیه آنها درنباتات آفت زده مشاهده میشود باید درنظر گرفته شود . علایم عبارت ازپارچه های صرف شده  برگها ویا برگهای که تقریبا حد اکثر به مصرف رسیده میباشد . چون آفت فوق الذکر مناطق کم ارتفاع ، مرطوب وپوشیده ازگیاهان درحال رشد را ترجیح میدهد بنا بر آن باید ازهمه اولتر این نوع جاها معاینه ودقیقا مراقبت شوند . این آفت دارای دشمنان طبیعی زیاد است که ازجمله مگس  نوع   Winthemia  quaripustulata  (Fab)  وزنبور کوچک نوع Apanteles militaris (walsh.)  پرازیت های مهم اند که بالای لاروای آفت تخم گذاری مینماید . لاروا پرازیت ها بعد ازخروج ازتخم داخل بدن افت شده وآنرا ازبین میبرد دشمنان طبیعی دیگر عبارت اند از:قانغوزک زمینی ، پرندگان ، موش خرما ومرغهای اهلی .

بهترین طریقه جلوگیری زراعتی کندن زابرهای کم عمق دور مزرعه آلوده میباشد وزابرها باید موقع مهاجرت مورها ازیک مزرعه به مزرعه دیگر کنده شود چون دروقت عبور مورها به زابرها افتاده وقدرت بالاشدن را نمی داشته باشد اگردراین وقت یک کنده چوب درداخل زابرها اینطرف وآن طرف کش شود برای تباه نمودن مور ها فوق العاده مؤثر است بعضی اوقات کندن چقورک ها دربین زابرها به عمق 40 سانتی متر ومسافه 6متر ازهمدیگر مفید ثابت میشود زیرا اگربعد ازافتادن مورها دراین چقورک یک مقدار تیل خاک ویادیزل پاش داده شود مورهارا هلاک نموده وازانتشار آن جلوگیری به عمل می آید .

اگر شدت آفت زیاد باشد برای حفاظه محصول باید هرچه زود تر مناطق آفت زده ادویه پاشی شود . بهترین حشره کش ها آنها ئیست که بقایای دیرپانداشته واثر زهری آنها درموعد کم ازبین برود . اگر مقدار 500 تا700 گرام ماده فعال فالیدول ام درفی هکتار پودرپاشی شود یااینکه مقدار 57 گرام ماده فعاله فالیدول یا 12 تا 227 گرام ماده فعاله ملتاین درفی جریب بکاربرده شود طورمؤثر ازآفت جلوگیری مینماید .

قانغوزک برگخوار گندم

Oulema  melanopa (L )  (coleoptera  :chrysemelidae )

      این حشره درهرات ، بامیان ، کندز،فاریاب ،ومناطق دیگر شمال کشور شیوع داشته وموجب یکمقدار خساره میشود آفت مذکور درایران ، ترکیه ، امریکای شمالی وبعضی ممالک اروپائی وافریقائی نیز گذارش داده شده است .

    حشره کامل ولاروا هردو ازبرگهای جوان ولطیف گندم ،جو ، جواری ، یولاف ، جودر ودیگر نباتات خانواده گندمی ها تغذیه مینماید . حشره کامل اصلا ازجوانه خوشه وبرگهای متصل به آن تغذیه مینماید درحالیکه لاروای آن ازانساج بین رگبرگها به قسم خطوط طویل وباریک تغذیه میکنند . دربعضی مناطق آلوده هجوم حشره متذکره منتج به ازبین بردن کل محصول میگردد دربعضی ممالک اروپائی خساره این آفت را میلیونها دالر گذارش داده اند .

     مشخصات :

   حشره کامل دارای بدن استوانه ای مانند وطول تقریبا 4 تا 5/4 ملی متر است . سر حشره سیاه وبالپوش های آن دارای رنگ آبی فلزمانند  ، سینه نصواری مایل به سرخ وپاهای رنگ زرد دارد به استثنای سر وپاها متباقی بدن بامواد فاضله پوشیده بوده ورنگ آن مشاهده نمی شود . تخم ها استوانه ای شکل ، دراول زرد  وقبل ازتفریح تیره  وتقریبا سیاه میشود  .

    دوران حیات :

  حشره کامل زیرخاک زمستان گذرانی نموده وبهار سال آینده همینکه شرایط اقلیمی مساعد گردید فعال میشود . بعد ازجفتگیری حشره ماده مدت 45 تا 60 روزتخم گذاری نموده وتخم هارا روی برگهای نباتات میزبان قرارمیدهد . تخم ها بعد از7 تا 15 روزتفریح شده ولارواهای جوان ازبرگها تغذیه نموده وازبرگی به برگی دیگر مهاجرت مینماید . لارواها چهارمرتبه پوست اندازی ودرطول 12 تا20 روز بالغ شده ومعمولا ازاوایل ثور تااواخر جوزا درمزرعه موجود میباشد . لارواهای بالغ برای تکمیل مرحله شفیره داخل خاک میشود . مرحله شفیره را به عمق یک ونیم تا پنج سانتی متر زیر خاک داخل ساختمان پیله مانند سپری نموده وبعد از20 تا 25 روز حشرات کامل ظاهرمیشود. تمام دوره حیات تقریبا در46 روزتکمیل میشود وحشرات کامل ازاواسط سرطان تاشروع موسم خزان ازنباتات خانواده گندمی ها تغذیه نموده وبعد زیرخاشاک یادردرزها وندرتا درخاک وارد مرحله استراحت شده وزمستان را سپری مینماید . سالانه محض یک نسل دارد . دونوع زنبور پرازیتی ایکه لاروای آفت را مورد حمله قرارداده وجمعیت آنرا تقلیل می بخشد دربعضی ممالک گذارش داده شده وشاید آنها درافغانستان نیز موجود باشد . دریک عده ممالک معلوم گردیده که قارچ نوع Beauvaria  bassiane  نیز آفت مذکوررا مورد حمله قرارمیدهد

    مبارزه :

نظر به ارزش نباتات میزبان وفیصدی خساره ایکه راجع به این آفت درمملکت گذارش داده شده بکاربردن حشره کشها پرمصرف واقتصادی نمی باشد . درصورتیکه جمعیت حشره متذکره زیاد باشد خساره آن قابل اندیشه وچون منبع غذای آنها را طورعمده برگها تشکیل میدهد درچنین شرایط خیلی به آسانی میتوان توسط ادویه پاشی ازآن جلوگیری نمود . اگرماده فعاله فالیدول ام ، اگروتاین ،سومتاین ، ملتاین به مقدار 1/57 گرام فی جریب به کاربرده شود نتیجه قناعت بخش میدهد .

چون خساره آفت ناچیز (5%) گذارش داده شده که این امرنمایندگی ازجمعیت کم این حشره مینماید . ازاین لحاظ بکاربردن تناوب زراعتی بهترین طریقه مبارزه خواهد بود .

بهتراست درزمین های آلوده مدت یک یادوسال نباتات دلخواه حشره یعنی جو ، گندم ،جواری ،جودر ویولاف کشت نشده بلکه درعوض حبوبات ، رشقه یانبات روغنی بذرمیشود .

قانغوزک زمینی جواری

Zabrus tenebrioides  ( Goez)  .   (coleoptera: carabidae  )

این حشره به تازه گی دربعضی مناطق کشور بروزنموده ونمونه های آن درلوگر ، پروان ، کابل ومیدان مشاهده شده است امکان دارد دربعضی نقاط دیگر کشور نیز موجود باشد . حشره کامل ازبرگهای تازه وخوشه های روبه انکشاف تغذیه میکند لارواها علاوه بربرگها ی تازه ازریشه نیز تغذیه میکند درصورتیکه تعداد آفت زیاد باشد خساره سنگین را باعث شده ودهاقین را شدیدآ متضررمیسازد .

     مشخصات :

حشره کامل دارای رنگ سیاه تیره وگاه گاه اثرات خفیف فلزمانند دررنگ عمومی بدن بنظرمیخورد . طول بدن 14 تا 16 ملی متر وشاخکها نصواری مایل به سرخ است . ساقها وپنجه ها سرخ وجوره پاهای اولیه درطرف داخل دارای دوساختمان طویل وخارمانند است . حلقه اول سینه عریض وبالپوش هاراهدار ،طولا دارای خطوط موازی است . لاروا طویل وباریک دارای حلقه های متمایز ، طول 30 ملی متر ورنگ آن سفید مایل به زرد است . سر، وحلقه سوم سینه خرمائی وصفحه پشت هرحلقه بدن دارای ورقه های متقاطعه سرخ رنگ است .

  دوران حیات :

این حشره اکثرا درمرحله لاروا سن دوم وسوم زمستان را سپری می نماید درحالیکه هنوزتغذیه نکرده اما پوست اندازی را دوام میدهد . دراواسط بهار درلانه های بیضوی شکل درخاک شامل مرحله شفیره شده مرحله متذکره 12تا20 روز طول میکشد دراواخربهار حشرات کامل بروز نموده وبالای دانه های نرم گندم ودیگر نباتات فامیل گندمی ها تغذیه مینماید . معمولا تغذیه درشب صورت میگیرد وهنگام روززیرکلوخها ،سنگها پناه میبرد . دراواخر سرطان تغذیه را توقف داده وبه مزارع دیگر منتشر میشود بعد ازطی دوره کرختن که مدت یک ونیم تاسه ماه دوام مینماید دوباره به تغذیه شروع نموده تااینکه آماده جفتگیری شوند جفتگیری وتخم گذاری دراواسط تابستان صورت میگرد. حشرات ماده تخم هارا درلانه های کوچک به عمق 17 سانتی متر زیرخاک قرارمیدهد هرحشره ماده درطول زندگی طوراوسط از40 تا80 عدد تخم میگذارد چون تخم ها همه دریک زمان پخته نمی شود لذادوره تخم گذاری دوام می یابد . تخم ها درمدت 8 تا 17 روزتفریح شده ولارواهای جوان مدت هفت روزتا یک ونیم ماه فعال بوده بعد شامل دوره زمستان میشود .

مبارزه :

چون حشرات کامل خیلی کم پروازمینماید لذادرصورت شدت آفت ساحه آلودگی محدود بوده وبه آسانی میتوان ازخساره جلوگیری نمود . بهترین طرزمبارزه استفاده ازتناوب زراعتی میباشد طوریکه درزمین های مصاب به آفت دوسال یا زیاد تر گندم ، جو ،جواری کشت نشده بلکه درعوض رشقه ،پنبه ،کچالو ونباتات روغنی بذرشود . درین صورت لارواهای جوان غذای مناسب دردسترس نداشته اکثرا تلف میشود . طریقه موثر دیگر بوره گذاشتن وشخم زدن زمین های آلوده دراواسط بهار سال آینده میباشد . تالارواهای که زمستان گذرانی نموده تلف شوند . ادویه پاش ازنگاه اقتصادی پرمصرف بوده ولی درصورت شدت آفت ازهریک ازحشره کشهای ارکینو فاسفورس ،وکاربومیت به مقدار 700 گرام ماده فعاله فی هکتار طورقناعت بخش ازآفت جلوگیری می نماید .

مور سوراخ کننده ساقه جواری 

Chilo zonellus (swin)     (Lepidoptera :Crambidae)

     این آفت درلغمان ، جلا آباد ،سروبی ولوگرزیاد بوده واحتمالا دردیگرمناطق افغانستان نیزموجود باشد. آفت مذکورباعث خساره سنگین به جواری وباجره میشود . وطوریکه گذارش داده شده درلغمان خساره افت به  20 فیصد بالغ میگردد . لاروای حشره مذکورداخل ساقه نبات میزبان شده ودراثرتخریب انساج موجب ضعیف ساختن ویا مرگ نبات میگردد.هنگام طغیانی شاید محصول را بکلی تلف نماید . جواری وباجره ازجمله نباتات دلخواه حشره بوده ودرصورتیکه نیشکر نزدیک این دونبات کشت شود آنرانیزمورد حمله قرارمیدهد.

   مشخصات :

     بالهای جلوی جنس دارائی رنگ نصواری مایل به سفید یا کاهی بوده وسه لکه پراگنده دران مشاهده میشود . فلس های نزدیک قاعده بال کمی تیره تر وعرض پروانه با بالهای باز 21- 26 ملی متر است . بالهائی عقبی رنگ کاهی خیلی روشن دارد . افراد ماده نظر به جنس نربزرگتر ورنگ بالهای جلوی آن خیلی روشن تر است . بالهای عقبی جنس ماده سفید رنگ است

دوران حیات :

     شب پرکهای شب پروازوعمرکوتاه دارند . بروززیادترین شب پرک ها وقتیکه حرارت به 30- 32 درجه سانتی گراد برسد ، شروع میشود. تخم ها قسم دسته جمعی به اندازه  2 – 5 سانتی متر با لاترازقاعده برگها قرارداده میشود . هردسته 10 تا 36 عدد تخم داشته وهرحشره ماده تقریبا صد عدد تخم درطول زندگی می گذارد . تخم ها بعد از2- 4 روز تفریخ شده  ولارواها درطول  15 – 31 روز پنج مرتبه پوست انداز ی  می نماید. لارواهای جوان ازانساج برگها تغذیه نموده بعضی اوقات داخل انساج میشود وبعدازانکه کمی بزرگ شدند ساقه جواری را سوراخ نموده  داخل آن میشود. نبات آفت زده خم گردیده یا اینکی بکلی چپه شده وشاخ برگ جدید تولید می نماید. معمولا درنباتات جوان داخل ساقه پوسیده میشود . لاروا ها ازیک نبات به نبات دیگرمهاجرت نموده وبعضی اوقات به خوشه نبات نیزضرر می رساند . مرحله شفیره داخل ساقه نباتات صورت گرفته ومدت 2 – 9 روزطول میکشد . تمام دوره حیات درتابستان از 29- 33 روزرا دربرمیگرد . درمناطق سرد سالانه 3 – 4 نسل ودرمناطق گرم 6 – 7 نسل داشته  ونسل ها معمولا با هم مخلوط میشود. حشره متذکره زمستان را داخل ساقه ها،بیخ وچوب های باقیمانده جواری وباجره سپری می نماید . برای زمستان گذرانی درجواری بیخ ودرباجره ساقه را ترجیح میدهد . برای تغذیه لاروا ها نباتات ، جوان را ترجیح می دهند.

     مبارزه :

     اگرجواری یا باجره نظربه وقت معمول سه تاچهارهفته دیرترکشت شود اکثرا ازحمله آفت مصئون مانده  وازخساره کاسته میشود  زیرا پروانه ها روی دیگرنباتات تخم گذاری نموده ودرجریان این مدت ازبین میروند. لارواهائیکه ازچنین تخم ها بوجود می آید  چونکه میزبان مساعد ندارد اکثرا ازگرسنگی تلف میشود وبدون شک به جمعیت نسل بعدی تقلیل میبخشد. طریق بهتر جلوگیری ازاین آفت شخم زدن زمین های آلوده است، بقایائی جواری وباجره زیرخاک گردد . درین صورت فیصدی عمده لارواها ی که درمرحله استراحت زمستانی هستند ازبین میروند . بهتراست که مزارع آلوده درخزان شخم زده شود ولی دربهارقبل ازبروزپروانه ها نیزمی توان چنین مزارع را قلبه نمود . عده ازلاروا ها قادربه بیرون آمدن به سطح زمین بوده ولی پناه گاه مناسب نداشته وتوسط پرندگان وشرایط نامساعد اقلیمی تلف میشود .شب پرک ها زیرخاک شده نمی توانند به سطح زمین بیرون آیند.

درمبارزه کمیاوی وقت مناسب استعمال ادویه عامل مهم بوده ونظربه مناطق مختلفه فرق می کند درصورت شدت آفت باید ادویه قبل از آنکه لارواهاداخل ساقه نبات شود ،استعمال شود.

. ادویه اگربه شکل دانه درپیچ خوردگی های نباتات بکاربرده شود  نهایت مفید وموثرواقع میشود . برای کنترل نسل اول تعیین تعداد نباتاتیکه که علایم تغذیه آفت را درپیچ خوردگی ها نشان میدهد  طرزمناسب میباشد. وقتیکه 75 فیصد نباتات دریک مزرعه علایم آفت رانشان دهد وقت مناسب برای استعمال ادویه می باشد  . درصورتیکه جمعیت نسل های بعدی زیاد باشد با ید برحسب تعیین وقت بروزلاروا ها ادویه پاشی صورت گیرد . حشره کش که برا ی کنترل این افت سفارش شده عبارت است ازکاربرال می باشد .

مورخوشه جواری صفحه

Heliothis   araigera  Hb   (Lepidoptera : Noctuidae)

 

     این آفت درسرتاسری کشورموجود بوده به پیمانه وسیع درتمام دنیا شیوع دارد .حشره متذکره برعلاوه جواری به پنبه ، بادنجان رومی ، نخود ، تنباکو ، انواع حبوبات وسبزیجات نیزحمله نموده وخساره سنگین را بارمی آورد . نظربه انواع نباتاتیکه که مورد حمله قرارمیدهد به اسم های مختلف یعنی مورخوشه جواری ، کرم غوزه پنبه یا کرم میوه رومی یاد میشود.

آفت مذکورازچندین طریق به جواری خساره می رساند . لاروای جوان که ازتخم خارج میشوند به پیچ خوردگی ها نقل نموده  وازبرگهای لطیف تا ب خورده تغذیه می نماید . خساره سنگین را وقتی باعث میشود که خوشه ها شروع به گل نمایند ، زیرا لارواها دیگرحصص نبات راواگذارشده ازگل تغذیه می نماید  وپروانه ها گل نبات را برای تخم گذاری ترجیح میدهند . لارواها بعد ازطریق گل داخل نوک خوشه شده وازدانه ها تغذیه می نماید . وگاه گاه لارواهای جوان وکمی مسن ترازاطراف نیزداخل خوشه میشود . وقتیکه دانه ها سخت شد لارواها زیرآنها داخل وازنطفه های نرم تغذیه می نماید وهنگام پوست کردن این دانه ها ازخوشه میریزند . آفت مذکورطورغیرمستقیم نیزموجب خساره میشود یعنی راه  رابرای ورود قارچ ها ودیگرحشرات مضره بازمی نماید.

    مشخصات :

     حشره کامل پروانه ایست دارای طول تقریبا 20 ملی متر با بالهای باز عرض 37- 40 ملی متر. بالهای جلوی نصواری روشن با نقش های تیره تر که تقریبا تمام روی بال را پوشانیده

وبالهای عقبی سفید رنگ ودورحاشیه آنهارا خطوط تقریبا نصواری احاطه نموده ، تخم های نیم کروی ودارای خطوط طولانی است  . رنگ لارواها متغیرومعمولا سبزتا تقریبا سیاه بوده وصفحه پشت وجوانب طولا خطوط موازی دارند . شفیره کهربائی تا نصواری تیره است .

    دوران حیات :

     حشره متذکره درمرحله شفیره زمستان گذرانی نموده وحشرات کامل درصورت مساعدت اقلیم دراواخرثوربروزمی نماید. جفتگیری خیلی ها زود صورت گرفته وحشرات ماده شروع به تخم گذاری می نماید . تخم ها بصورت انفرادی روی برگهای نباتات میزبان قرارداده میشود وهرحشره ماده درطول 2 – 3 هفته تقریبا 600 تخم را می گذارد . تخم ها معمولا بعداز3- 5 روزتفریخ شده ولارواها قبل ازورود به میوه ازبرگها نبات میزبان تغذیه می نماید . بعدازمدت تقریبا 20 – 25 روز مرحله لاروا تکمیل شده وعموما برای سپری نمودن دوره شفیرگی بین 10 – 15 روز طول می کشد داخل خاک میشود . این حشره سالانه چندین نسل را بوجودمی آورد . گرچه حشرات ماده تعداد زیاد تخم را بالای گل یک خوشه می گذارند ولی تعداد محدود لارواها رشد خودرا تکمیل می نمایند ، زیرا درصورت ازدیاد معمولا لاروهای مسن افراد جوانتررا خورده ومی بلعند . این حشره همه ساله موجب یک مقدارخساره میشود ولی بعضی سالها جمعیت آن طورغیرمعمول زیاد وخساره سنگین را بارمی آورد . شرایط مساعد اقلیمی ،میزبان های مساعد طغیان آفت را سرعت می بخشد. درطبیعت انواع پرازیت ها ، حشرات شکاری وامراض وپرندگان   تخم ،لاروا وشفیره این حشره را مورد حمله قرارمیدهد .

   مبارزه :

     نظربه داشتن میزبان های زیاد کنترل این آفت مشکل میباشد . جائیکه پنبه وجواری پهلوی هم کشت شود حشره متذکره بعدازرسانیدن خساره زیاد ازجواری به پنبه نقل نموده وموجب خساره سنگین میشود. برای تقلیل خساره آفت طرق مختلف زراعتی را می توان بکاربرد وانها عبارت اند از : پارودادن ، تناوب نباتات فصلی ، وکشت انواع مقاوم جواری ایکه دروقت معین نظربه اقلیم یک منطقه کشت شود خساره کمتررا نظربه آنهائیکه دیرتریا زود تر درانجا بذرگردد متحمل میشود . انواع جواریکه مقابل آفت مقاومت نشان میدهد دارای پوست نوک دراز ومحکم ، دانه های سخت ، ارزش کم غذائی برای لاروا بوده وکمتر حشره را برای تخم گذاری جلب می نماید .

   با استعمال مکررحشره کشها ی که ازطریق جهازهاضمه یا تماس لاروا حشره را تلف نماید می توان ازآفت جلوگیری نمود به نحویکه ادویه بالای کل خوشه جواری یا بالای میوه رومی بکاربرده شود . درصورتیکه جمعیت آفت زیاد باشد اگرحشره کشها دراولین  فرصت که گل خوشه ظاهرگردد بکاربرده شود خیلی ها موثر واقتصادی خواهد بود . کوتاین بهترین ادویه ایست ک برای کنترل این افت سفارش شد ه است .

شپیشک برگ جواری

Rhopalosiphum  maidis  Fitch (Homoptera:Aphidida)

     حشره موصوفه درجلال آباد ، لغمان ،سروبی وکابل خیلی زیاد بوده ودردیگرنقاط کشورنیزشیوع دارد . طرزخساره ودوران حیات این آفت خیلی ها مشابه گندم بوده  که راجع به آن طورمفصل صورت گرفته است .

شپشک برگ جواری طوربکرزا تولید مثل نموده ودرطول سال بالای انواع زیاد نباتات وحشی واهلی فامل گندمی ها پیدامیشود . این حشره سالانه اقلا 25 نسل بوجود آورده ونباتات ازقبیل جواری ، جواری شیرین وباجره را درموسم تابستان وخزان شدیدا مورد حمله قرارمیدهد . شپشک مذکوربه برگها مرکزی ، ساقه وتاج هجوم آورده وموجب خساره سنگین میشود . حمله آفت بالای جواری شیرین ایجاب استعمال حشره کش ها را می نماید تا ازخساره ایکه دراثرترشحات (مدفوع ) حشره بوجود می آید ،جلوگیری شود . برای این منظورمی توان حشره کش های را که برای شپشک گندم سفارش شده بکاربرد.

مورسوراخ كننده ساقه نيشكر

Emmalocera  depressalla    (Lepidoptera : phycitidae)

    اين حشره درننگرهار،لغمان ،هلمند ،كندهاروكابل خيلي زياد بوده وخساره شديد را به نيشكربارمي آورد.معمولا  لاروا ها ي آ فت مذكور يك مدت كوتاه ازبرگها تغذيه نموده وبعدا داخل ساقه ميشود نباتات آفت زده رشد بطي داشته ، زود زردو پژمرده ميشود.برگ چنين نباتات رنگ عادي نداشته بلكه خطوط زرد وروشن ولكه ها ي نصواري دران به مشاهده مي رسد . علاوه برصدمه مستقيم خود آفت ، امراض قارچي ازطريق سوراخ هاي آفت زده داخل ساقه شده وپوسيدگي را بارمي آورد. اين نباتات ازنگاه توليد شكربيكاره بوده وغذائي خوبي براي حيوانات هم نمي باشد . حشره متذكره جواري ،باجره وشالي را نيزمورد حمله قرارميدهد.

 

مشخصات :

     تخم ها دراول سفيد كرمي ونزديك به تفريخ به زرد نارنجي تبديل شده ويك لكه سياه درمركزآن مشاهده ميشود . تخم ها معمولا بيضوي شكل ودارائي طول تقريبا يك ملي متر است . رنگ لاروا خيلي ها متغيربوده وعمدتا لاروا ها ي جوان داراي بدن نارنجي ،سرسياه مي باشد ولارواهاي بالغ دارايي سرسياه يا نصواري تيره وبدن سفيد خاكي رنگ بوده وطولا دوخط تاريك درجوانب آنها به مشاهده مي رسد.

جوره بالهاي اوليه پروانه نر رنگ كاهي داشته وقطعات نصواري غيرمنظم تمام سطح آنرا پوشانيده . بالهاي عقبي سفيد رنگ وحاشيه جلوي آنها نصواري است .

  دواران حيات :

      اين حشره ازنگاه دوران زندگي خيلي ها شبه به مورسوراخ كننده ساقه جواري مي باشد . حشره ماده معمولا قسم دسته جمعي روي برگها تخم گذاري مي نمايد . تخم ها بعد از6 – 7 روزتفريخ شده ولاروا ها مدت بعد ازتغذيه ازطريق برگ پوشها داخل ساقه مي شوند . بعداز 4- 6 هفته لاروا ها آماده مرحله شفيره ميشوند . مرحله شفيره مدت 6 – 11 روز داخل ساقه نبات ميزبان طول كشيده وبعدا پروانه ها بروز مي نمايد . حشره متذكره ،سالانه  توليد چندين نسل را نموده وزمستان را قسم لاروا ها ي بالغ دربيخ ؛ بقايا ي نبات كه  بعدازبهره برداري درمزرعه باقي مي ماند ونيشكرهاي كه برا ي كشت سال آينده نگهداري ميشود ،سپري مي نمايد.

   مبارزه :

      برا ي جلوگيري ، وتقليل خساره اين آفت مي توان طرق زراعتي را كه جهت مبارزه با مورسوراخ كننده ساقه جواري سفارش شده، طوري موفقانه بكاربرد . موقع بهره برداري بايد نيشكرخيلي ها نزديك به زمين قطع گردد ، زيرا بيخ هاي  بلند جاي مناسب برا ي زمستاني گذراني آفت مي باشد . قلمه هاي عاري ازآفت را بايد كشت نمود وقبل ازكشت قلمه ها بايد مدت سي دقيقه درمحلول كه از80 گرام دپتركس وده ليترآب تهيه ميشود غوطه گردد.

درصورتيكه شدت آفت زياد باشد اولين ادويه پاشي مدت 3-4 هفته بعدازكشت با يد استعمال شده و2-3دفعه درهر14 روزبايد حتما تكرارشود . مقدار150 ماده فعال فاليدول –  ام درصد ليترآب و 200 گرام ماده فعال ديپتركس دريكصد ليترآب خيلي ها موثربوده ومي توان 750 ليترمحلول را في هكتارادويه پاشي نمود.

زنجیره نیشکر

Pyrilla perpusilla (walk) (Homoptera: cicadellidae)

     درننگرهارولغمان  افت مهم نیشکربوده ودرکابل، لوگر، کندهار،پروان  بالای گندم ، جواری ودیگرنباتات خانواده گندمی ها زندگی می نماید . حشره مذکوریکی ازآفات مخرب نیشکر وجواری بوده وحشره کامل ونوزاد هردو زیربرگها قرارداشته ازشیره نبات تغذیه می کنند ، موجودیت این آفت رشد نباتات میزبان را بطی ساخته ومقدارسکروزشیره نیشکررا تقریبا 1.5 تا 2 فیصد یازیاد ترازان پائین می آورد . مدفوع حشره نیزبعضی اوقات یک معضله است .علاوتا گاوها ازنیشکروجواری وباجره که توسط این آفت متضررشده اند تغذیه نمی کنند .روی برگهای آفت زده لکه های زرد وروشن ظاهرشده که بعدا رنگ نصواری را بخود میگرد درصورت شدت آفت برگها اکثرا چملک وخشک میشود .

 

مشخصات :

     بدن وپاهای حشره کامل دارائی رنگ سرخ وسینه نظربه پشت خیره تراست . سرساختمان خرطوم مانند داشته ومستقیما به بدن قراردارد وبالهائی رنگ شفاف خیره دارد .

   دوران حیات :

     حشره ماده تقریبا 773 عدد تخم را روی نباتات میزبان قسم دسته جمعی گذاشته وروی آنها را بامواد سفید رنگ نرم و.پت دار میپوشاند . تخم ها درتحت شرایط گرم بعداز  7- 12 روز ودرتحت شرایط سرد بعد از 20- 41 روز تفریخ شده ونوزاد ها پنج مرتبه پوست اندازی می نمایند . مرحله نوزاد تحت شرایط گرم از24- 65 روز وتحت شرایط سرد از 78- 208 روز دوام می نماید . حشره متذکر سالانه 3- 4 نسل را بوجود آورده که دونسل اخیر باهم مخلوط میشوند . معمولا قسم حشرات کامل ونوزاد زمستان گذرانی نموده وبهارروی نوده ها ی نیشکرتخم گذاری میکنند . بعدازبهربرداری نیشکرآفت مذکوربه گندم  ،جو ، ُیولاف ودیگرنباتات خانواده گندمی ها مهاجرت می نماید . درطبیعت انواع متعدد زنبورهای کوچک ومگس های پرازیتی ، تخم ، نوزاد وحشرات کامل این آفت را مورد حمله قرارمیدهد . بعضی انواع خسک های نباتی ازجمله  شکاری های فعال بوده وعنکبوت ها ، چلپاسه ها ، .وپرندگان نیزازحشره متذکره تغذیه می نماید .

   مبارزه :

     چون حشره موصوفه مهاجر، ومیزبانهای زیاد دارد ، لذا ازطریق عملیات زراعتی بخصوص درمناطق گرمسیری کنترل ان مشکل است . درصورت شدت آفت باید مزارع الوده در اوایل بهاریا اوایل تابستان ادویه پاشی شود . ادویه های پودری باید وقتیکه حد اکثرحشرات کامل ساحه زمستانی گذرانی را ترک نمود .وقبل ازانکه نوزاد های نسل اول خیلی زیاد گردد بکاربرده شود . برای کنترل این افت ماده فعال پودرفالیدول به مقدار600- 800 گرام فی هکتار سفارش شده . مقدار80-120 گرام ماده فعال دپترکس اگردرصدلیترآب حل شده ومحلول پاشی شود نیزموثر ونتیجه قناعت بخش میدهد .

 

مورسوراخ کننده ساقه شالی

Schoenebius bipunctifer (incertellus)    ( Lepidoptera ;Schoenebiidae)

     حشره متذکره درننگرهار، لغمان ،خوست ، بغلان وکندز ا زجمله آفات مهمه شالی بوده وشاید دردیگرمناطقیکه شالی کشت میشود نیزوجود داشته باشد . درقوریه رنگ برگها مرکزی نبات آفت زده ومغزساقه آن پوسیده میشود . لاروا ها درعقب برگ پوشها نیزتولید سوراخها نموده وتا داخل ساقه وسعیت پیدامی کند . داخل ساقه حلقه دارشده وبعدا بکلی تخریب می شود . بندکها  نیزبکلی تخریب شده وساقه بالاترازان زخم های زرد شده وبالاخره میمیرد . درمزارع خوشه های زرد قبل ازپخته شدن بشکل انفرادی یا کتله ها ظاهرمی شود . خساره افت ها خیلی شدید است زیراهرلاروا چندین ساقه را مورد حمله قرارداده وازبین میبرد.

  مشخصات :

     عرض پروانه نربابالهای بازتقریبا 18-33 ملی متربوده وجوره بال های اولیه دارائی رنگ زردمایل به نصواری خیره ویک لکه سیاه است . بالهای عقبی سفید مایل به زرد است . عرض پروانه  ماده با بالهائی باز 24-36 ملی متر وجوره بالهائی اولیه دارائی رنگ زرد کاهی خیره ویک لکه سیاه روشن میباشد . لاروا بالغ دارای بدن سفید کریمی ،سروسینه کهربائی وطول 20-25 ملی متراست .

     دوران حیات:

     لارواهای بالغ دربیخ شالی یا به عمق خیلی کم زیرخاک زمستان را سپری می نماید . دراواسط بهارشامل مرحله شفیره شده ودراوایل جوزا حشرات کامل بروزمی نماید . پروانه ها معمولا شب پروازبوده وهنگام روز بین برگهای شالی پناه برده وزیربرگها استراحت می نماید. حشره ماده زیربرگها تخم گذاری نموده واز50  تا 150 عدد تخم را قسم دسته جمعی می گذارد . روی تخم را توسط فلس انتهائی شکم می پوشاند . تخم ها بعد از 4-8 روز تفریخ شده لارواهای جوان بعد ازخروج ازتخم به نوک برگها خزیده وبعدا خودرا باتارهای ابریشمی که تولیدمی نماید اویخته وپائین میشود . لاروا های اویخته توسط باد به دیگر نباتات انتشارمی نماید . بعدازمدت تغذیه وخراش برگها لاروا ها حصه پائین ولطیف برگ پوشها را سوراخ نموده ودرنتیجه داخل ساقه می شوند ، لارواها ازطریق بندک ها نیز داخل ساقه میشوند ،چنین حملات موجب مرگ جوانه ها ومغزساقه شده ودرصورتیکه  نباتات خوشه داشته باشد خوشه ها سفید واکثرا پوچ میشود . بدین ترتیب لاروا پی درپی دوتا سه نبات را متضررنموده وباالاخره درساقه نبات اخری کمی بالاترازسطح آب شامل مرحله شفیره میشود . پروانه ها بعداز تکمیل مرحله شفیره که 6- 16 روز طول می کشد بروزمی نماید . درمناطق سرد سالانه محض دونسل  را بوجود می آورد ولی درمناطق گرم تولید 5- 6 نسل را می نماید.

   مبارزه :

     چون مورسوراخ کننده ساقه شالی بشکل لاروا های کامل زمستان را می گذرانند ازین لحاظ درخزان وزمستان اگردرمزارع الوده حیوانات چرانده شود ، زمین این چنین مزارع قلبه شود یا بیخ های شالی سوزانیده شود  اکثریت لاروا ها ازبین میرود . اگرزمستان درمزرعه الوده کنده چوب سنگین این طرف وآنطرف کش شده وبعدا مزرعه مذکور سیرآب گردد بقسم که بیخ های شالی غرق شود لاروا ها صد درصد تلف میشود .

درصورت وخامت آفت باید مزارع الوده به محض بروز نسل اول موقعیکه لاروها ازبرگها تغذیه نماید وقبل ازدخول آنها به ساقه ادویه پاشی گردد . اگرماده فعال فالیدول به مقدار 400 – 500 گرام فی هکتار پودرپاشی گردد یا اینکه ماده فعال  دیپترکس به مقدار 120 – 160 گرام درصد لیترآب حل و ادویه پاشی شود طور موثراز آفت جلوگیری می نماید . اگرماده فالیدول به مقابل نسل دوم به مقدار 600 – 800 گرام فی هکتارپودرپاشی شده یا اینکه مقدار 50 گرام فالیدول یا  160 گرام دیپترکس درصد لیترآب بکاربرده شود فوق العاده موثر ومفید تمام میشود . ادویه پاشی باید یک تاسه هفته بعدازحداکثرپروازپروانه ها صورت گیرد.


.: Weblog Themes By Pichak :.


تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک